55 / 68
MART - NİSAN 2016
TTMD DERGİSİ
53
Depo Gazı Enerji Değeri:
Depo gazından enerji geri kaza-
nımında enerji içeriği gazın kalitesine göre değişim gösterir.
Düşük ve orta kaliteli depo gazlarının tipik enerji değerleri
16 – 20 MJ/m
3
aralığındadır. İyi ön arıtma uygulanmış yüksek
kaliteli depo gazlarının enerji içeriği 30 MJ/m
3
seviyesine dek
çıkabilmektedir [4] [12] [13].
Elektrik Üretiminde Dönüşüm Verimleri:
Depo gazından
enerji geri kazanımında klasik uygulama direkt yakma yerine
depo gazından elektrik üretimi daha yenilikçi bir yaklaşımdır.
Elektrik üretimi, gaz motorları, gaz türbinleri, buhar türbin-
leri veya yakıt pilleri ile gerçekleştirilebilir. Ön arıtmadan
geçen depo gazının enerji değerine göre farklı elektrik
dönüşüm teknolojileri uygulanmaktadır. Bu teknolojilerin enerji
dönüşüm oranları, gaz türbinleri, buhar türbinleri ve mikrotür-
binler için % 25-30 aralığında olup pistonlu gaz motorları için
dönüşüm oranları % 28-40’tır [4].
Kapasite Faktörü:
Özellikle rüzgâr ve güneş enerjisi için %
20-30 düzeyinde olup bu sistemler için önemli bir kısıt olan
kapasite faktörü, biyogaz, depo gazı gibi biyokütle kaynakları
için % 80-90 düzeyindedir.
Brüt Enerji Potansiyeli:
Depolama sahasında üretilen (oluşan
depo gazının toplanabilen bölümü) gaz miktarı ve depo gazının
birim enerji değeri esas alınarak depo gazı brüt enerji potansi-
yeli hesaplanabilir (Eşitlik 5):
(5)
BEP
: Brüt enerji potansiyeli (kWh)
η
GTS
: Gaz toplama sistemi verimi (-)
BED
: Birim enerji değeri (kWh/m
3
)
G
t
: Depo gazı modeli ile belirlenen gaz hacmi (m
3
)
Net Enerji Potansiyeli:
Net enerji potansiyeli, elektrik
enerjisi dönüşümünde oluşan kayıp ve kapasite faktörü
dikkate alındığında oluşacak gerçek / elde edilebilir enerji
potansiyelidir. Net enerji potansiyeli Eşitlik 6 kullanılarak
hesaplanabilir.
(6)
NEP
: Net enerji potansiyeli (kW)
η
ED
: Enerji dönüşüm verimi (-)
BEP
: Brüt enerji potansiyeli (kWh)
CF
: Kapasite faktörü (-)
3. BULGULAR VE TARTIŞMA
3.1. Depo Gazı Miktarı
Örnek çalışma için seçilen depo gazı modelleri ile yapılan kes-
tirim sonuçları (toplam depo gazı potansiyeli ve yıllık ortalama
gaz üretimi) Tablo 5’te ve seçilen modellere göre depo gazı
oluşumunun zamanla değişimi Şekil 2’de verilmiştir.
Tablo 5: Modeller ile hesaplanan depo gaz miktarları
Model
Toplam Potansiyel
(milyon m
3
)
Ort. Depo Gazı
(milyon m
3
/yıl)
TNO
700
9.4
Tab. & Rett.
2300
30.7
LandGEM
3300
44.5
Multi-Phase
1500
20.0
Şekil 2: Depo gazı oluşumunun zamanla değişimi
NEP=
η
BD
∙BEP/(CF∙
8760
)
BEP=
η
GTS
∙BED∙G
t