50 / 68
Yrd. Doç. Dr. Hasan Sarptaş
Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Enstitüsü, İzmir.
hasan.sarptas@ege.edu.trÖZET
Katı atık depolama sahalarında oluşan depo gazının miktarının
ve metan emisyonlarının tahmini, depo gazı toplama sistem-
lerinin planlanması ve tasarımı, depo gazının kullanımının
değerlendirilmesi ve projelendirilmesi ve yasal nedenlerle
önemli bir gerekliliktir. Depo gazı modelleri, depolanan bir atık
kütlesinden belli bir zamanda oluşacak depo gazının projeksi-
yonunda kullanılan depo gazı modelleri, arazide ölçüme (test
kuyuları) göre düşük maliyet ve hızlı sonuç üretme gibi önemli
avantajlara sahiptir. Ayrıca, planlama veya projelendirme
safhasında, bir depolama tesisinde gelecekte oluşacak ve geri
kazanılabilecek depo gazı miktarı ancak bu modeller yoluyla
– depolanacak atık miktarı tahminleri kullanılarak - tahmin
edilebilir.
Üretilecek depo gazı hacmi depolanan atık miktarı ve yaşına,
sıcaklık ve nemlilik gibi saha koşullarına ve depo gazı toplama
sisteminin verimine göre değişir. Bu nedenle, farklı iklim bölge-
leri ve farklı yaklaşımlar için depo gazı üretiminin tahmini için
çok sayıda model geliştirme çalışma gerçekleştirilmiştir.
Bu çalışmanın amacı, seçilen depo gazı modelleri için (Tabasa-
ran - Rettenberger modeli, TNO modeli, Multi-phase modeli ve
LandGEM) tahminleme yaklaşımı, veri ihtiyacı ve model çıktıları
açısından kıyaslanması ve depo gazı enerji potansiyelinin tah-
minidir. Modellerin sınanması için İzmir Harmandalı Depolama
Sahası çalışma alanı olarak seçilmiştir.
Bu çalışma, depo gazı modelleri metan oluşumunun tahmini
ve böylece enerji geri kazanımı gibi depo gazı kullanımının
analizi ve planlanması için etkin araçlar olduğunu ortaya
koymuştur. Depo gazı tahmini için bir modelleme çalışmasında,
veri mevcudiyeti ve veri kalitesi (atık karakteristikleri ve saha
işletme koşulları hakkında doğru bilgi elde edebilme) ve model
parametrelerinin uygun şekilde belirlenmesi başarılı tahminler
için önemli gereksinimlerdir.
Anahtar Kelimeler:
katı atık, depo gazı, enerji potansiyeli, mate-
matiksel model
ESTIMATION OF LANDFILL GAS ENERGY POTENTIAL
BY MATHEMATICAL MODELING APPROACH
ABSTRACT
Quantification of landfill gas (LFG) generation and estimation
of methane emission are essential for the planning and design
of LFG collection systems, evaluation and projection of LFG
uses and regulatory purposes. LFG models, used for the pro-
jection of LFG generation over time from a mass of landfilled
waste, have advantages in terms of low cost and relatively
rapid results as compared to field measurement (the use of
test wells). Furthermore, future quantities of gas that will be
generated and may be recovered at a landfill can easily be
estimated – based on projected amounts of waste – during
planning and project phase by using these models.
Katı Atık Depo Gazı Enerji
Potansiyelinin
Matematiksel Modelleme
Yaklaşımı ile Tahmini
TTMD DERGİSİ
MART - NİSAN 2016
48
MAKALE